Krzesiwo ogniwkowe

Najważniejszym osiągnięciem w rozwoju człowieka była umiejętność rozpalania i kontrolowania ognia. We wczesnym średniowieczu skuteczne i szybkie rozniecanie ognia było niezbędne w wielu dziedzinach życia – do ogrzewania, gotowania, przy pracach rzemieślniczych czy w walce. Używano do tego krzesiw, najczęściej wykonanych z żelaza i wykuwanych w formie otwartej lub zamkniętej. Charakterystyczne dla średniowiecza krzesiwa kabłąkowe z jednym lub dwoma końcami zawiniętymi w kabłąk miały formę otwartą. Do zamkniętych natomiast należały krzesiwa ogniwkowe w kształcie ramki prostokątnej lub zbliżonej do owalu z prosto ściętymi krawędziami.

Krzesiwa we wczesnym średniowieczu były przedmiotami uniwersalnymi, używanymi przez różne warstwy społeczne. Dlatego też, by podkreślić pozycję społeczną właściciela, niektóre egzemplarze zdobiono. Technika rozniecania ognia nie była skomplikowana – polegała na uderzaniu krzesiwem o krzemień, co powodowało powstanie iskier, które upadając na łatwopalny materiał wywoływały płomień.

Prezentowane krzesiwo ogniwkowe zostało odkryte na cmentarzysku 2a w Cedyni w grobie nr 145. Zarówno cały przedmiot jak i jego poszczególne przekroje poprzeczne są prostokątne. W czasie pochówku krzesiwo umieszczono na prawym ramieniu osoby zmarłej, niżej zaś znajdowały się nóż bojowy, krzemień do krzesiwa, szydło żelazne, osełka kamienna oraz sześć fragmentów okuć żelaznych. Takie wyposażenie grobowe charakterystyczne było dla mężczyzn, a wynikało z roli gospodarza i wojownika, jaką za życia pełnił zmarły. Krzesiwo z Cedyni można datować od przełomu X/XI do końca XI wieku.

Ewa Górkiewicz-Bucka