Maria Salome

Jednym z tematów średniowiecznej ikonografii maryjnej był motyw Rodziny Marii, ukazujący jej licznych krewnych z trzech kolejnych pokoleń. Swoiste płaskorzeźbione lub malowane portrety rodzinne były popularne w późnym średniowieczu, zwłaszcza na obszarze północnych Niemiec. Źródłem tych przedstawień, były przede wszystkim ówczesne legendy. Maria Salome – zgodnie z tą tradycją – czczona była jako przyrodnia siostra Marii z Nazaretu. Urodzona z trzeciego małżeństwa, dwukrotnie owdowiałej świętej Anny. Na obrazach ukazujących Wielką Rodzinę Marii przedstawiana była zwykle wraz z synami tuż obok centralnie usytuowanych św. Anny i św. Marii.

Maria Salome z ołtarza w suliszewskim kościele koło Drawska Pomorskiego reprezentuje rzadki wariant wyodrębniający wizerunek świętej z wielopostaciowej kompozycji Rodziny Marii jako osobną figurę. Ukazane z nią dzieci, Jan Ewangelista i Jakub Większy, pozwalają zidentyfikować jej osobę. Widoczne analogie formalne do przedstawień Madonny z dzieciątkiem, przywołują dodatkowe znaczenia, czyniąc z niej świętą niewiastę, wybrankę i matkę przyszłych apostołów. Młodszy syn z kielichem mszalnym w ręku to Jan Ewangelista. Zaś okryty pielgrzymim płaszczem chłopiec to Jakub nazywany starszym. Nagość chłopców, typowa również dla wizerunków dzieciątka Jezus, symbolizuje niewinność w kontekście pisanej im męczeńskiej śmierci. Świadomość tego losu rysuje smutek na młodziutkiej twarzy ich matki.

Rzeźbę wyróżnia także nieprzeciętna, nieco orientalna uroda Salome oraz jej niezwykle elegancki strój. Suknia o wąskiej talii z rozcięciami na rękawach i wysoki niczym korona czepiec są typowe dla mody z przełomu XV i XVI wieku. Taka stylizacja przenosi bohaterkę w realia późnośredniowieczne. Kreacja w stylu szlachetnej patrycjuszki, czy nawet dwórki przybliża możliwy kontekst fundacji rzeźby. Suliszewo bowiem w XV wieku należało do majątku jednego z najzamożniejszych pomorskich rodów rycerskich von Woldów, a od 1518 roku równie znaczących von Borcków.

Rzeźba prezentowana jest na wystawie stałej Misterium Światła. Sztuka średniowieczna na Pomorzu wraz z Anną Samotrzeć (MNS/Szt/57) i Maria Kleofasową (MNS/Szt/59).

Kinga Krasnodębska