Brzękadło, ozdoba rzędu końskiego

Prezentowany zabytek archeologiczny składa się z pięciu niewielkich pierścieni, z których jeden – najbardziej masywny, o średnicy 3 cm – pełni funkcję zawieszki dla pozostałych, nieco mniejszych kółek. Egzemplarz ten, wraz z trzema niemal identycznymi obiektami, został odkryty w 1884 roku w bagnie na głębokości 1,5 m, w miejscowości Kiełpino, w powiecie gryfickim (dawniej Kölpin, Kreis Greifenberg). Skarb, w skład którego wchodził, zawierał ponad 30 elementów uprzęży końskiej oraz kilka ozdób ciała i stroju.

Skarb ten datowany jest na wczesną epokę żelaza – okres halsztacki C (około 750–600/550 przed naszą erą) – i należy do unikatowych znalezisk tego typu na Pomorzu ze względu na swoją proweniencję. Znalezisko to wiąże się bowiem z kręgiem kultury halsztackiej, której wpływy w Polsce sięgały jej południowo-zachodnich obszarów. Główny zasięg występowania stanowisk halsztackich koncentrował się jednak w Regionie alpejskim, a najbardziej spektakularne ślady odkryto na stanowisku Hallstatt w Austrii.

Prezentowany zestaw pierścieni interpretuje się jako zawieszkę-brzękadło, stanowiącą ozdobę uprzęży końskiej. Znaleziska elementów uprzęży końskiej, stosunkowo liczne i dobrze udokumentowane, wyraźnie wskazują na istotne związki człowieka z koniem w różnych fazach epoki brązu i we wczesnej epoce żelaza. Sądzi się, że militarne znaczenie tych zwierząt w Europie Środkowej szczególnie wzrosło na przełomie epoki brązu i żelaza, kiedy mogło dochodzić do bezpośrednich kontaktów – a być może i konfrontacji – z koczowniczymi Kimmerami, przypuszczalnie obecnymi w dorzeczu Dunaju.

Dorota Kozłowska