Półmisek z kantyny wojskowej III Rzeszy

Biały półmisek z wojskowej kantyny, wyprodukowany przez Bauscher Weiden w Niemczech w 1940 roku, stanowi przykład wyposażenia niemieckich sił zbrojnych podczas II wojny światowej. Firma Bauscher, założona w 1881 roku, od początku specjalizowała się w wyrobie wysokiej jakości ceramiki stołowej dla hoteli i gastronomii. Na początku XX wieku Bauscher stał się liderem w tej branży, a w latach 30. XX wieku zdominował rynek amerykański – jego porcelana stanowiła bowiem 98% procent importu dla tamtejszych hoteli. Znaczący spadek zamówień z USA od 1938 roku w związku ze społecznym bojkotem niemieckich produktów zrekompensowali częściowo klienci niemieccy, w tym Wermacht. Sterowana przez władze gospodarka oraz nazistowska ideologia wymusiła jednak na projektach Bauschera ograniczenia estetyczne i wprowadzenie oznaczeń ze swastyką dla zamówień publicznych i partyjnych.

Prezentowane naczynie ma więc prostą, kwadratową formę, jest dość głębokie i zostało wykonane z trwałego, odpornego na uszkodzenia porcelitu, powszechnie stosowanego w wojskowej zastawie stołowej. Na spodzie, pośrodku, nad oznaczeniami producenta umieszczono godło III Rzeszy – orła trzymającego w szponach swastykę – symbol oficjalnie wykorzystywany na przedmiotach codziennego użytku w strukturach militarnych i administracyjnych. Delikatnie wyprofilowane ścianki naczynia nadają półmiskowi subtelny walor estetyczny, mimo jego surowego, użytkowego charakteru. 

Nazistowska propaganda skutecznie wykorzystywała symbole, takie jak swastyka, do budowania poczucia narodowej dumy i jedności. Przedmioty oznaczone tym znakiem, w tym wojskowa zastawa stołowa, poprzez swoją powszechną obecność w życiu codziennym stały się skutecznym nośnikami ideologii reżimu. Społeczeństwo niemieckie, poddane intensywnej propagandzie w dużej mierze identyfikowało się z nazistowską symboliką i estetyką.

Kamila Krężel