Szpila z główką zwiniętą w uszko

Ten niepozorny, drobny przedmiot to szpila, która niegdyś pełniła funkcję ozdobnego elementu stroju. Charakteryzuje się prostą igłą o kolistym przekroju, zakończoną miniaturową główką w formie rozklepanego, pojedynczego skrętu – uszka. Artefakt nie zachował się w całości – brakuje ostro zakończonej części, a powierzchnia nosi wyraźne ślady uszkodzeń.

Pochodzenie szpili pozostaje zagadką. Jest ona uderzająco podobna do egzemplarza odkrytego w 1925 roku w Mojszewku (powiat gryficki), znalezionego w grobie wraz z innymi przedmiotami brązowymi i naczyniami glinianymi. Jak dotąd jest to jedyny znany z literatury przykład szpili z główką zwiniętą w uszko z Pomorza Zachodniego. Cały zespół grobowy z Mojszewka tuż po odkryciu trafił do muzeum regionalnego w Trzebiatowie. Brak informacji o przekazaniu go do Szczecina przed 1945 rokiem wskazuje, że mogło to nastąpić dopiero po wojnie. Do muzeum w Szczecinie przewożono wówczas zbiory z różnych likwidowanych przedwojennych placówek pomorskich. 

Szpila jest interesująca zarówno z perspektywy naukowej, jak i muzealnej, choć jej wartość badawcza jest częściowo ograniczona przez stan zachowania oraz nie do końca rozpoznany kontekst odkrycia. Stanowi jednak jedyny egzemplarz tego typu w zbiorach Muzeum Narodowego w Szczecinie. Datowana na III okres epoki brązu (około 1300–1100 przed naszą erą) reprezentuje wytwory społeczności kultury przedłużyckiej. Zabytek należy do wyjątkowo rzadkich znalezisk – z terenu całego Pomorza znane są zaledwie trzy takie szpile. Największe ich skupiska występują natomiast na Śląsku, Mazowszu i w Małopolsce, gdzie najczęściej odkrywane są w grobach.

Dorota Kozłowska