Kompas mokry

Kompas to przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania kierunku południka magnetycznego. Wynaleziony został w Chinach w XI, a w Europie pojawił się pod koniec XII wieku.

Jest podstawowym urządzeniem służącym do wyznaczania pozycji oraz kierunku poruszania się. Zasada jego działania opiera się na wykorzystaniu zjawiska ustawiania się wzdłuż linii pola magnetycznego Ziemi swobodnie zawieszonego magnesu, którym w przypadku kompasu jest igła magnetyczna osadzona na osi wewnątrz obudowy, kociołka z podziałką kątową, czyli tzw. różą wiatrów.

Kompasy dzielimy na mokre i suche. W mokrych, takich jak prezentowany egzemplarz, kociołek kompasu wypełniony jest płynem, w suchych natomiast jest pusty. Przed wprowadzeniem żyrokompasów, wynalezionych na przełomie XIX i XX wieku, na statkach znajdowały się dwa kompasy: główny ustawiony na najwyższej nadbudówce pomostu nawigacyjnego oraz sterowy tuż przy kole sterowym.

Na prezentowanym kompasie znajdują się oznaczenia charakterystyczne dla certyfikatów wystawianych przez Polski Rejestr Statków. Jest to polskie towarzystwo klasyfikacyjne, zajmujące się działalnością na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa statków, innych obiektów oraz znajdujących się na nich osób i ładunków, a także ochrony środowiska morskiego. Choć jest to przedsiębiorstwo, to wypracowany zysk jest w całości przeznaczany na rozwój standardów bezpieczeństwa. Towarzystwo zostało założone w 1936 roku, ale pod nazwą Polski Rejestr Statków działo już po II wojnie światowej, od 1947 roku. Te informacje pozwalają datować kompas na 2. połowę XX wieku. Mógł być użytkowany jeszcze krótko przed tym, zanim w 1998 roku trafił do Muzeum Narodowego w Szczecinie.

Leszek Kocela