Czerpak do wylewania wody

Szufelki, czyli czerpaki drewniane rybakom służyły do wylewania wody z łodzi. Często wygarniano również nimi ryby z łodzi lub z sadzy – drewnianych lub wiklinowych pojemników do przetrzymywania złowionych ryb w wodzie. Czerpaki niekiedy wyróżniają się ładnym kształtem. Zwykle jednak robione były z jednego kawałka drewna – lipy, topoli, wierzby czy olchy. Miały proste, zdeterminowane funkcją formy, czasem ze specyficznie wyprofilowaną rączką mającą zapewnić wygodniejszy chwyt. Obecnie często spotyka się też czerpaki z blachy.

Prezentowany czerpak wystrugano z jednego kawałka drewna nadając mu ogólny. Następnie za pomocą dłuta usunięto część drewna z miski czerpaka, czyli jego części pracującej. Specjalnie wyprofilowany uchwyt, wyglądający niemal jak podwójna rączka – u góry grubsza niż  od spodu – umożliwiała wygodne ułożenie palców dłoni. Przy krawędzi prostokątnej części pracującej widoczny jest ubytek drewna. Na boku czerpaka wyryty jest też znak własności, monogram „PD”. Na całym wybrzeżu bałtyckim istniała tradycja wyrzynania na sprzęcie własnościowych znaków – nazywanych merkami. Wraz z upowszechnieniem się umiejętności pisania i czytania wśród społeczności rybackich pod koniec XIX wieku, na narzędziach i sprzętach pomocniczych zaczęto także wyrzynać inicjały, które początkowo wplatano w typowe merki, by z czasem zastąpić literami tradycyjne oznaczenia własnościowe.

W zasobach działu Etnografii Pomorza Muzeum Narodowego w Szczecinie występuje 12 podobnych czerpaków. Omawiany egzemplarz został podarowany do zbiorów w latach 70. XX wieku. Pochodzi z Chrząszczewa – wsi leżącej na malowniczej Wyspie Chrząszczewskiej na Zalewie Kamieńskim. 

Małgorzata Kłosińska-Grzechowiak