Platformy z kolcami do chodzenia po lodzie

W kolekcji działu Etnografii Pomorza Muzeum Narodowego w Szczecinie znajduje się tylko jedna para platform, które używane były przez rybaków podczas pracy przy połowach zimowych przed 1945 rokiem. Są ciekawym wariantem raków, zwanych też żabkami. Każda z platform raki ma przymocowane na stałe za pomocą metalowych nitów. Dopiero taka konstrukcja przywiązywana była do buta.

Wykonane są technikami stolarskimi, choć prawdopodobnie samodzielnie przez rybaka, który ich używał. Dwa płaskie, drewniane klocki – każdy sklejony z dwóch kawałków drewna – wycięto na kształt prawej i lewej podeszwy, a ich górne i dolne powierzchnie odpowiednio ukształtowano. Górna, stykająca się z obuwiem ma negatywowe wcięcie na pięcie, w którym osadzał się zapewne obcas oraz łagodne obniżenie na śródstopie. Dolna natomiast naśladuje profilowanie prawdziwej podeszwy z wycięciem pomiędzy śródstopiem a piętą. Od spodu każda platforma zaopatrzona jest w dwie hakowato zakończone żelazne listwy, których ostre końce prostopadle wystają od spodów. Pojedyncza listwa przymocowana jest do drewna za pomocą dwóch nitów, których okrągłe, płaskie główki widoczne są na stronie wierzchniej. Platformy były przymocowywane do butów za pomocą sznurów konopnych, które przechodziły przez wywiercone w poprzek otwory oraz skórzanych pasów. To właśnie te elementy noszą najbardziej wyraźne ślady zużycia. 

Platformy wykorzystywane były przez rybaków podczas połowów zimowych pod lodem, przy ścinaniu trzcin na jeziorach, a także przez flisaków na tratwach. Zapobiegały ślizganiu się i upadkom. Szczególnie pomocne okazywały się przy wyciąganiu sieci z przerębla, gdy konieczne było mocne oparcie się o lód.  

Małgorzata Kłosińska-Grzechowiak