Święta Anna Samotrzeć

Anna znana jest z ewangelii niekanonicznych i średniowiecznych legend. Włączona w poczet chrześcijańskich świętych czczona jest jako matka Marii z Nazaretu. Zgodnie z tradycją, Anna wywodziła się z królewskiego rodu Dawida. Poślubiona była Joachimowi. Dzięki modlitwom, w późnym okresie dojrzałości, małżeństwo w cudowny sposób doczekało się córki. Maria poczęła się w wyniku działania łaski jako Niepokalana, tym samym predystynowana do roli Bożej Matki. Szczególnym patronatem święta obejmowała małżeństwa, matki i wdowy.

W okresie późnego średniowiecza w ikonografii pojawiło się przedstawienie Anny nazywanej Samotrzeć, co oznacza „we troje” lub „samemu z dwiema innymi osobami”. W przypadku Anny są to Maria i dzieciątko Jezus. Najczęściej, zwłaszcza w sztuce pomorskiej XIV i XV wieku, Anna ukazywana była w pozycji stojącej lub siedzącej a wizerunki towarzyszących jej postaci były pomniejszane i funkcjonowały niemal jak atrybuty trzymane przez dominującą proporcjami świętą.

Późnogotycka Anna Samotrzeć z Jarosławska (województwo zachodniopomorskie) reprezentuje stojący wariant przedstawienia. Wielkość figury, półplastyczne opracowanie i jej frontalna poza sugerują pochodzenie z części środkowej retabulum ołtarzowego, gdzie św. Anna mogła funkcjonować jako centralny wizerunek patronujący fundacji. Sylwetkę Anny wyróżnia hieratyczna, nieco sztywna postawa i opracowanie głowy o poważnym, monarszym wyrazie. Cechy te czynią z niej monumentalny pomnik pełen symbolicznych znaczeń. Oto silna i dostojna kobieta o starotestamentowym rodowodzie, zapewniającym ciągłość planu bożego, matka Królowej Niebios i babka Syna Bożego. Anna jako bohaterka historii zbawienia. Prawdziwe usposobienie dogmatów Wcielenia i Niepokalanego Poczęcia Marii.

Rzeźba prezentowana jest na wystawie stałej Misterium Światła. Sztuka średniowieczna na Pomorzu.

Kinga Krasnodębska