Witen

Witeny odgrywały dominującą rolę w późnośredniowiecznym handlu w rejonie Bałtyku. Ich emisję rozpoczęła Lubeka w 1365 roku i wkrótce do niej dołączyły inne duże miasta hanzeatyckie. Istotą porozumień była realizacja wspólnego pieniądza o wartości 4 fenigów, jednolitym wyglądzie i standardzie – ważących około 1,3 g i wybitych z srebra próby około 750/1000). Zgodnie z regulacjami witeny najczęściej przedstawiały na awersie herb miasta otoczony jego nazwą, a po drugiej stronie krzyż równoramienny z sentencją religijną.

Stralsund bardzo szybko rozpoczął produkcję witenów, ale nawet najstarsze z lat 1367–1380 nie trzymały się standardu lubeckiego i były eliminowane z rynku oraz dewaluowane do wartości 3 fenigów lubeckich. Kolejne emisje realizowane były w ramach umów monetarnych z miastami z północno–wschodnich terenów Niemiec, a ich realizacja opierała się na lżejszej, sundzkiej stopie menniczej. W latach 1387–1400 wypuszczono kilka serii witenów, o wartości 3 fenigów lubeckich i 6 fenigów sundzkich.

Brak dat na monetach mocno utrudnia rozróżnienie poszczególnych faz bicia, a częste powroty do starszych przedstawień dodatkowo komplikują chronologię. Według najnowszej systematyki opartej na znaleziskach wiadomo, że Stralsund wybijał prezentowany typ witenów w latach 1400–1403. Od innych serii odróżnia go charakterystyczne koło w środku krzyża, w którym widnieje w przypadku Stralsundu mały grot strzały.

Szczyt dominacji witenów w obrocie przypada na lata 1395–1411, w późniejszym okresie stopniowo wypierane były przez grubsze szelągi.

Genowefa Horoszko