Wskazówka do Tory (hebr. jad)
ca 1867
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
Jest częścią kolekcji: Szkło artystyczne
Wysoki, smukły kielich wykonany ze szkła przezroczystego o lekko szarawym zabarwieniu. Masa szklana jest zanieczyszczona pęcherzykami powietrza, co uznawane jest za wadę. Ośmioboczna czasza kielicha została uzyskana za pomocą wdmuchiwania szkła do formy. Jedynymi ozdobami kielicha, są wykonane w technice rytowania, cztery gałązki z drobnymi listkami umieszczone pionowo na czterech bokach czaszy oraz wieniec z listkami na stopie pucharu.
Nowe techniki i materiały, jakim było szkło kryształowe oraz grawerowanie i szlifowanie, które w połowie XVII wieku zaczęły być stosowane w wielu hutach, zupełnie zmieniły europejską modę na szkło. Prymu nie wiodła już Wenecja z jej delikatnymi, barwionymi i dekorowanymi w masie wyrobami, ale stoły biesiadne zapełniły się szkłami masywnymi i ciężkimi których przezroczystość podkreślano fasetowaniem i dodatkowo ozdabiano grawerunkiem.
Ten typ wysokiego i smukłego kielicha stał się popularny w Saksonii w I. poł. XVIII wieku. Ze względu na ich kształt kielichy tego typu nazywane są fletami, pojawia się także nazwa szampanka, związana z funkcją naczynia. Znano je już w XVI wieku w Wenecji, a używano do picia wina, zwłaszcza musującego. Czasem występowały także w wersji z pokrywką.
Puchar powstał najprawdopodobniej w pierwszej magnackiej manufakturze szkła luksusowego, zwanej Hutą Kryształową, założonej w 1717 roku przez hetmana Adama Mikołaja Sieniawskiego (1666-1726). Jednak kielich ma formę dosyć prostą, jak na zwykle bogate i wirtuozerskie kreacje pochodzące z huty lubaczowskiej. Jego produkcja w tym właśnie miejscu nie jest więc pewna. Być może został on jednak wytworzony w latach 30. XVIII wieku, kiedy to w wytwórni nastąpiła zmiana personelu i widoczne są formy prostsze i łatwiejsze w wykonaniu. Po śmierci Elżbiety Sieniawskiej, żony Adama Mikołaja, w 1729 roku sytuacja huty zmieniła się – jej nowym właścicielem został Jan Sebastian Szembek, który przejął starostwo Lubaczowskie, w tym także i hutę. Wielu z jej pracowników, pochodzących z dóbr Sieniawskich, powróciło więc na te ziemie – sprawiając, że manufaktura została pozbawiona wykwalifikowanej kadry. Często przyjmuje się, że szkła zdobione w nieco uproszczony sposób powstały właśnie w tym przejściowym okresie – kiedy to nowi pracownicy byli jeszcze szkoleni.
Autor / wytwórca
Wymiary
cały obiekt: wysokość: 25,8 cm, szerokość: 8,1 cm
Rodzaj obiektu
naczynie użytkowe...
Technika
rytowanie, formowanie ręczne
Tworzywo / materiał
szkło przezroczyste
Czas powstania / datowanie
Miejsce powstania / znalezienia
Właściciel
Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie
Numer identyfikacyjny
Lokalizacja / status
ca 1867
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
non ante 1894
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
1900 — 1940
Muzeum Narodowe w Szczecinie
odkryj ten TEMAT
Muzeum – Zamek w Łańcucie
odkryj tę ŚCIEŻKĘ
Ścieżka edukacyjna