Fredro Aleksander (1793-1876) - portret

Jest to wizerunek wykonany w technice litografii, który należy do serii zatytułowanej „Wizerunki Polskie”, ukazującej się w latach 1851-1862. Pomysłodawcą, autorem i w znacznym stopniu jej wykonawcą był Maksymilian Fajans (1827-1890), artysta związany z Warszawą, prowadzący tu od 1853 roku zakład litograficzny, a od 1862 również fotograficzny. Seria, do której należy prezentowany portret Aleksandra Fredry, powstała jako odpowiedź na ówczesną sytuację Polaków, pozbawionych własnego państwa i żyjących pod trzema zaborami. Naturalną potrzebą społeczną wśród rodaków stało się zainteresowanie wspólną przeszłością, ale także współczesnymi postaciami, które „zasługą lub talentem przyczyniły się do chwały narodu”. (I. Tessaro-Kosimowa, Historia litografii warszawskiej, Warszawa 1973).

Takimi przymiotami, niewątpliwie, zapisał się w pamięci Polaków Aleksander Fredro, jeden z najważniejszych pisarzy XIX wieku, autor popularnych, wciąż czytanych oraz wznawianych w różnych formatach komedii „Śluby panieńskie”, czy „Zemsta”, ale i wielu innych, mniej pamiętanych dziś tytułów. Fredro związany był większość swojego życia z Galicją, pod zaborem austriackim. Dzieciństwo i młodość spędził na Podkarpaciu (do majątku jego ojca, Jacka Fredry należała m.in. Cisna w Bieszczadach), przez wiele lat z dobrym skutkiem łączył zajęcia gospodarskie (jako właściciel majątków Jatwięgi, później Beńkowej Wiszni), z pisarstwem. Kazimierz Chłędowski, autor niezwykle ciekawego omówienia życia i twórczości Fredry („Z przeszłości naszej i obcej, Lwów 1935”), opisuje i uzasadnia uniwersalny i ponadczasowy charakter pisarstwa Fredry. Jako autor należący do innego (podobnie jak i my) pokolenia, wyjaśnia że choć: Dzisiaj nie istnieje wiele tych śmieszności, któremi się odznaczały lwowskie salony w roku 1817, to komedie Fredry wciąż nas bawią, bowiem „owe śmieszności były tylko rzeczą podrzędną, a prawdziwa ułomność ludzka podstawą charakterów (bohaterów –  MG)”. Jak informuje napis pod portretem, rysunek do litografii wykonany został ręką Fajansa, z natury, w roku 1852, a zatem ukazuje Fredrę w 59 roku życia. Poza podpisem identyfikującym postać, portret uzupełnia faksymile autografu komediopisarza oraz informacja o warsztacie drukarskim, w którym odbito litografię (Lemercier w Paryżu).

Wizerunki Polskie, Galicja, zabór austriacki, Kazimierz Chłędowski, lwowskie salony, komedia, „Zemsta”, Lemercier