![MNS/AF/7163 uchwyt do szpuli - Ujęcie z przodu. Drewniany uchwyt z rzeźbioną postacią. Do uchwytu dołączona jest szpula bawełny.](/brepo/panel_repo/2022/04/08/5gvdpf/contain-360-1000-max-mns-af-7163-dscf2279-clear-i-ppp.jpg)
Uchwyt ze szpulą do warsztatu tkackiego
między 1951 — 1989
Muzeum Narodowe w Szczecinie
Jest częścią kolekcji: Kolekcja sztuki dogońskiej
W rejonie zamieszkiwanym przez Dogonów tkactwo ma długą i bogatą tradycję. Najstarsze zabytki związane z wytwarzaniem tkanin są datowane na lata 800–1100 i przypisywane kulturze Tellem – ludowi zamieszkującemu Masyw Bandiagara na długo przed przybyciem Dogonów. Zachowane w miejscach pochówków Tellemów przybory do wyrobu nici – przęśliki oraz fragmenty tkanej odzieży świadczą o ich wielkich umiejętnościach wytwórców. Na podstawie znalezisk wiadomo, że Tellemowie konstruowali i używali warsztatów tkackich wyposażonych w kilka nicielnic (współczesne dogońskie mają tylko dwie) oraz przygotowywali osnowę z różnokolorowych nici.
Według mitologii Dogonowie zawdzięczają bawełniane nici oraz umiejętność tkania jednemu z ich pierwszych mitycznych przodków – Nommo. Bawełniane nici wydobyły się z jego ust, część z nich przywarła do górnych zębów, pozostałe zaś do żuchwy. Nommo otwierał i zamykał usta, wypluwał nici, a jego rozdwojony język snuł nić wątku. W ten sposób powstała pierwsza tkanina. Świadectwo tego wydarzenia odnajdujemy w terminie określającym tkanie w języku Dogonów – tie, który jednocześnie oznacza „słowo” przechodząc przez zęby tak samo jak nici tworzące pierwszą tkaninę.
U Dogonów, podobnie jak u innych ludów Afryki Zachodniej, tkactwo jest domeną mężczyzn. Kobiety jedynie przygotowują bawełniane nici wykorzystywane potem przez ich mężów. Dogonowie używają poziomego warsztatu 2-nicielnicowego, którego budowa pozwala na uzyskiwanie długich i wąskich pasów tkaniny. Jedynym ozdobnie rzeźbionym elementem warsztatu tkackiego jest uchwyt do szpuli znajdujący się na wysokości oczu tkacza. On sam zleca wykonanie uchwytu, często narzucając od razu wzór, którym będzie ozdobiony, najczęściej wizerunkami przodków.
Ewa Prądzyńska
Autor / wytwórca
Wymiary
drewniany uchwyt: wysokość: 19 cm, szerokość: 6.9 cm
Rodzaj obiektu
ornament, rzeźba, element warsztatu tkackiego
Technika
garbowane, ryte, techniki snycerskie, ciosane
Tworzywo / materiał
skóra, drewno
Pochodzenie / sposób pozyskania
zakup
Czas powstania / datowanie
Miejsce powstania / znalezienia
Właściciel
Muzeum Narodowe w Szczecinie
Numer identyfikacyjny
Lokalizacja / status
między 1951 — 1989
Muzeum Narodowe w Szczecinie
między 1972 — 1973
Muzeum Narodowe w Szczecinie
między 1951 — 2000
Muzeum Narodowe w Szczecinie
odkryj ten TEMAT
Muzeum Narodowe w Szczecinie
odkryj tę ŚCIEŻKĘ
Ścieżka edukacyjna