![S/Mal/102/ML Od prawej fragment architektury; na tle jej tle pędy klematisu biało kwitnącego i wielobarwne motyle (pokrzywnik, rusałka-pawik). Na dole leżą martwe ptaki o barwnym upierzeniu (bekas, bażant, siewka, szczygły), na jednym z nich duża mucha. Na pierwszym planie po prawej kępa ostu częściowo suchego, po lewej biały motyl. W tle ciemne niebo z czerwonawą łuną u dołu, na jej tle dramatycznie rysują się szpony ptaka.
Obraz w typie](/brepo/panel_repo/2022/04/16/p8lvoz/contain-360-1000-max-s-mal-102-ml-001.jpg)
Martwa natura - ptaki i motyle
1640 — 1660
Muzeum Narodowe w Lublinie
Jest częścią kolekcji: Malarstwo europejskie XVII i XVIII wieku
Nazwisko malarza i data widnieją na brzegu stołu: „HV: HEEMSKERCK:1652”. Autorem obrazu jest Hendrick Cornelisz van Heemskerck znany jedynie z kilku zachowanych dzieł. Wiemy o nim niewiele ponad to, że żył w latach 1629–1681 i należał do gildii w Lejdzie. Był jednym z wielu malarzy XVII wieku nazwanego potem złotym wiekiem malarstwa holenderskiego.
Popularnością cieszył się wówczas gatunek zwany martwą naturą – w języku niderlandzkim stilleven, co można przetłumaczyć jako ciche życie. Jego tematem są realistycznie sportretowane przedmioty z otoczenia – luksusowe, ale też codziennego użytku. Kamionkowy dzban zdobiony plastycznymi nakładkami z cynową pokrywką na zawiasie powstał na terenie Westerwaldu. Ten ceniony ośrodek garncarski w środkowych Niemczech zaopatrywał wówczas rozległy obszar od Gdańska po Amsterdam. Dwie białe fajki prezentują klasyczny typ glinianej fajki holenderskiej o długim cybuchu i małej główce. Zmięta kartka to zapewne przeczytany list, który teraz może dołączyć do pęczka zwitków obok. Niepotrzebne kawałki papieru zwijano w tak zwane fidybusy, służące do przenoszenia ognia z paleniska bądź świecy do fajki. Wszak do powstania pierwszej zapałki minie 200 lat. Mosiężny lichtarz, podobnie jak szklanka, ma formę typową i popularną w Europie. Woskowa świeca przed chwilą zgasła – żarzy się, zostawiając ledwie widoczną smużkę dymu.
Precyzja w oddaniu szczegółów dowodzi wnikliwej obserwacji i wrażliwości malarza na urodę przedmiotów, ale przede wszystkim wykazuje mistrzostwo w opanowaniu rzemiosła malarskiego. To dzięki niemu tak doskonale została oddana różnorodność materii: masywny ciężar dębowego stołu, metaliczny połysk świecznika i pokrywki, przejrzystość kruchego szkła, miękkie fałdy wełnianej tkaniny. Malarz ogranicza gamę barw, tworząc obraz niemal monochromatyczny, redukuje do minimum ilość rekwizytów, a zarazem wnikliwie studiuje każdy z nich, osiągając wrażenie spokoju i trwania. Bo to fascynuje go najbardziej – „ciche życie” przedmiotów noszących ślad obecności człowieka, który był tu przed chwilą – wypił wino, przeczytał list, wypalił fajkę, w której tli się jeszcze iskierka żaru, i odszedł… Pozornie banalna scena przeradza się w moralitet wyrażający prawdę o znikomości ziemskich spraw, przemijaniu życia, co zawiera się w jednym słowie – vanitas.
Barbara Czajkowska
Autor / wytwórca
Wymiary
cały obiekt: wysokość: 49 cm, szerokość: 65.5 cm
Rodzaj obiektu
obraz, malarstwo
Technika
technika olejna
Tworzywo / materiał
deska
Czas powstania / datowanie
Miejsce powstania / znalezienia
Właściciel
Muzeum Narodowe w Lublinie
Numer identyfikacyjny
Lokalizacja / status
1640 — 1660
Muzeum Narodowe w Lublinie
1617
Muzeum Narodowe w Lublinie
1670
Muzeum Narodowe w Lublinie
odkryj ten TEMAT
Muzeum Okręgowe w Toruniu
odkryj tę ŚCIEŻKĘ
Ścieżka edukacyjna