![MPol/437/ML Jest to jeden z trzech znanych, zachowanych polskich globusów plastycznych z wypukłą orografią. Najważniejszym elementem i zarazem nowością jest przedstawienie rzeźby terenu w sposób plastyczny, próba przedstawienia trzeciego wymiaru.Tekturowa kula, wypukłości wykonane z masy gipsowej lub papierowej, południk metalowy, postument stosunkowo wysoki, drewniany. Rzeźbę plastyczną otrzymały góry i wielkie płaskowyże oraz wyżyny. Obszary te zostały ponadto wyróżnione odmiennym kolorem i barwnym podcieniowaniem rzeźby. Na kontynentach przedstawiono bagna (szrafurą), depresje na zielono, treść uzupełnia sieć hydrograficzna i stolice państw. Na oceanach, w kolorze niebieskim: głębokość mórz i oceanów dodatkowo przedstawiono liniami batymetrycznymi (1000, 2000, 3000, 4000, 5000 m), głębie oznaczono liczbami. Zostały oznaczone rowy tektoniczne, skrajny zasięg kry pływającej i kry stłoczonej, prądy morskie (opisane tylko nazwami). Oznaczono również północną granicę uprawy zbóż i występowania drzew.](/brepo/panel_repo/2022/04/16/iwbsc3/contain-360-1000-max-mpol-437-ml-001.jpg)
Nowy globus plastyczny
1920 — 1929
Muzeum Narodowe w Lublinie
Jest częścią kolekcji: Globusy polskojęzyczne Ziemi (XIX–1. połowa XX wieku)
Mały globus polityczny Ziemi z 1938 roku, autorstwa prof. Eugeniusza Romera, podziałka 1 : 100 mln, jest egzemplarzem bardzo rzadkim. Opracowanie naukowe i druk wykonała Spółka Akcyjna „Książnica-Atlas” Lwów–Warszawa oraz Instytut Kartograficzny im. E. Romera. Ze względu na małą skalę treść kartograficzna została ograniczona do minimum. Zgodnie z legendą przedstawiono stolice i inne miasta. Umieszczono nazwę POLSKA, ale stolicę opisano już tylko skrótem War. Powierzchnie państw są zaznaczone różnymi kolorami – Polska na czerwono. Elementy hydrograficzne przedstawiono w kolorze czarnym. Nie zawsze dbano o zmiany nazw na mapie – na globusie widnieje nadal zapis Konstantynopol, mimo że w 1930 roku został przemianowany na Istanbul (polski Stambuł).
Globus z mapą profesora Eugeniusza Romera pochodzi z drugiej edycji (pierwsza w 1935 roku), która nie została całkowicie rozpowszechniona, wydanej przez Książnicę-Atlas we Lwowie. Wygląd globusa zależy od wyposażenia technicznego, czyli postumentu i „ramienia” podtrzymującego kulę globu. Jego nietypową cechą jest sposób umocowania kuli na ramieniu drucianym, a nie jak w wydanych w tej samej skali w 1935 roku wyposażonych w ramię lane modelach „Witeź”. Zarówno pierwszą, jak i drugą serię globusów wykonano z mapami oklejonymi na kuli metalowej, co wyróżnia je nie tylko wśród globusów lwowskich, lecz także od wszystkich innych globusów polskojęzycznych. Szczęśliwym zbiegiem okoliczności w czasie II wojny światowej globus ten został ocalony przez profesora Franciszka Uhorczaka, byłego pracownika Instytutu Kartograficznego we Lwowie. W 1982 roku został przekazany Muzeum Wincentego Pola przez Helenę Uhorczakową. Był eksponowany na wielu wystawach w Lublinie (Muzeum Wincentego Pola), Krakowie (Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Maius) oraz w Warszawie (Muzeum Geodezyjne).
Grażyna Połuszejko
Autor / wytwórca
Wymiary
cały obiekt: wysokość: 26 cm
Rodzaj obiektu
globus
Technika
klejenie, druk, technika mieszana
Czas powstania / datowanie
Miejsce powstania / znalezienia
Numer identyfikacyjny
Lokalizacja / status
1920 — 1929
Muzeum Narodowe w Lublinie
1920 — 1948
Muzeum Narodowe w Lublinie
1924 — 1939
Muzeum Narodowe w Lublinie
odkryj ten TEMAT
Muzeum Narodowe w Lublinie
odkryj tę ŚCIEŻKĘ
Ścieżka edukacyjna