Wskazówka do Tory (hebr. jad)
ca 1867
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
Jest częścią kolekcji: Wyciski gemm antycznych
Bellerofont był herosem, jednym z bohaterów Iliady Homera. Zdołał okiełznać skrzydlatego konia Pegaza dzięki złotemu wędzidłu otrzymanemu od Ateny. Bellerofont na grzbiecie Pegaza zamierzał dostać się na szczyt olimpu, jednakże nie dopuścił do tego Zeus, który strącił śmiałka, a Pegaza po śmierci przeniósł na nieboskłon jako gwiazdozbiór.
Na owalnym, wypukłym wycisku, na płaskim tle, obwiedzionym półwałkiem z marginesem przedstawiona jest postać młodego nagiego Bellerofonta z Pegazem, ujęta profilem. Ma on płaszcz przerzucony przez ramię, w jednej ręce trzyma długi kij, a w drugiej skrzydlatego konia za uzdę. Pegaz pochylony pije wodę z wypływającego ze skał źródła. W skałach ukryta sygnatura: COCTPATOV (SOSTRATOS). Wycisk jest identyczny jak opisany w „Dactyliothecae universalis” Philippa Daniela Lipperta.
Gemma to kamień szlachetny lub półszlachetny w kształcie okrągłej lub owalnej płytki ozdobiony reliefem. Gemma z reliefem wklęsłym to intaglio (albo integlia), z reliefem wypukłym - kamea. Wykonywane z cennych kamieni o zróżnicowanym warstwowo kolorycie, urzekały pięknem i precyzją wykonania. Były używane jako elementy biżuterii, zdobiły naszyjniki, medaliony, pierścienie, bransolety, tabakierki, szkatułki, zegary, kabinety, itp. Na ich cenę rynkową składała się wartość użytego kamienia, jego opracowanie oraz jubilerska oprawa.
Stanisław Kostka Potocki gromadził swą kolekcję gemm w ramach prowadzonych przez niego badań nad sztuką starożytną, opublikowanych w dziele O sztuce u dawnych czyli Winkelman Polski, wydanej w Warszawie w 1815 roku.
Do celów studyjnych nad ikonografią antyczną służyły badaczom i kolekcjonerom zestawy kopii gemm, wykonywanych ze specjalnie przeznaczonych do tego celu past, tzw. wyciski. Były one wiernymi odbitkami reliefu i kształtu gemm, lecz nie uwzględniały zróżnicowania kolorystycznego. Obecnie w zbiorach wilanowskich znajdują się tylko wspomniane wyciski gemm, pozostałości warsztatu naukowego S. K. Potockiego, natomiast jego kolekcja uległa rozproszeniu.
W zespole 239 zachowanych wycisków wyróżnić należy trzy grupy obiektów. Pierwsza, to wyciski gemm antycznych. Drugą i trzecią grupę stanowią wyciski kopii gemm antycznych i kamieni wykonanych na wzór starożytnych.
Oryginalną gemmę z daktylioteki Lipperta znajdziesz tutaj: gemma
Ilustracje pochodzą ze zbiorów Rijksmuseum Amsterdam oraz The New York Public Library, Digital Collections;
Opracowanie: Ewa Jakubowska-Smagieł, dr Ewa Mostowicz-Kapciak, Martyna Miroszewska (na podstawie materiałów Agaty Małkowskiej)
Autor / wytwórca
Wymiary
wysokość: 2,6 cm, szerokość: 2,0 cm
Technika
wyciskanie
Tworzywo / materiał
masa żywiczna; papier; atrament
Czas powstania / datowanie
Miejsce powstania / znalezienia
Właściciel
Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie
Numer identyfikacyjny
Lokalizacja / status
ca 1867
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
non ante 1894
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
1900 — 1940
Muzeum Narodowe w Szczecinie
odkryj ten TEMAT
Muzeum Okręgowe w Toruniu
odkryj tę ŚCIEŻKĘ
Ścieżka edukacyjna