Wskazówka do Tory (hebr. jad)
ca 1867
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
Jest częścią kolekcji: Sztuka starożytna
Krateriskos z kolekcji wilanowskiej jest ciekawym przykładem naczynia należącego do tzw. Grupy Aleksandryjskiej. Należy do niej ceramika o podobnej dekoracji, produkowana w Apulii (na terenie dzisiejszych Włoch), ale odnaleziona podczas wykopalisk w północnym Egipcie, dokąd była najprawdopodobniej importowana. Tak zdobione naczynia – pokryte czarnym firnisem i ozdobione dekoracją białą, czerwoną i żółtą - powstawały głównie w II. połowie IV i na początku III wieku p.n.e.
To wyjątkowe naczynie dotrwało do naszych czasów w całości, choć część jego brzegu została zniszczona, a firnis, którym pokryto jego powierzchnię w wielu miejscach jest przetarty. Formę krateriskosu urozmaicają kanelury (pionowe rowki) na jego brzuścu, a także dekoracja malowana – biały gołąbek zwrócony w lewo i dwie gałązki bluszczu z owocami.
Jak powstało to starożytne naczynie? Najpierw wytoczono je na kole garncarskim, doklejono uchwyty i dodano kanelury. Po przeschnięciu część powierzchni pokryto firnisem, czyli delikatną, specjalnie przygotowaną i oczyszczoną glinką bogatą w żelazo. Jednak czarny kolor pojawiał się dopiero po wypale w piecu. Najpierw naczynia wypalano w atmosferze z dostępem tlenu, a po osiągnięciu odpowiedniej temperatury odcinano jego dopływ (zamykając otwory pieca i być może dokładając mokrego drewna), dzięki czemu zawarte w wierzchniej glince tlenki żelaza ulegały redukcji i zmieniały kolor z czerwonego na czarny. Glinka ta także lekko się nadtapiała – nadając naczyniom charakterystyczny, satynowy połysk.
Agnieszka Żuber, na podstawie badań W. Dobrowolskiego
„Wazy Greckie Stanisława Kostki Potockiego”, Warszawa 2007.
Autor / wytwórca
Rodzaj obiektu
naczynie użytkowe...
Technika
czarnofirnisowanie, malowanie
Tworzywo / materiał
glina
Czas powstania / datowanie
Miejsce powstania / znalezienia
Właściciel
Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie
Numer identyfikacyjny
Lokalizacja / status
ca 1867
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
non ante 1894
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
1900 — 1940
Muzeum Narodowe w Szczecinie
odkryj ten TEMAT
Muzeum Narodowe w Lublinie
odkryj tę ŚCIEŻKĘ
Ścieżka edukacyjna