treść serwisu

Rzeźba średniowieczna Pomorza Zachodniego Muzeum Narodowe w Szczecinie

Zespół obejmuje grupę rzeźb drewnianych, wykonanych przez warsztaty snycerskie działające na terenie Pomorza Zachodniego w okresie od ok 1500 do 1530 roku, stanowiące wyposażenie ówczesnych kościołów. Zespół ma charakter reprezentatywny dla sztuki sakralnej okresu późnego średniowiecza w Europie, zawiera charakterystyczne dla kultury chrześcijańskiej rodzaje dzieł i typy przedstawień związanych z kultem świętych. Zespół zawiera 11 płaskorzeźbionych płyt monumentalnego ołtarza z Wkryujścia, którego powstanie wiązane jest z fundacją Bogusława X, jednego z najważniejszych książąt księstwa pomorskiego.

Obiekty

41
płaskorzeźba ołtarzowa; Rodzina Marii - Ujęcie z przodu; Wysoka płaskorzeźbiona płyta z przedstawieniem wielofigurowym, polichromowana. Ukazuje grupę strojnie ubranych kobiet siedzących na ławie i piastujących małe dzieci oraz mężczyzn widocznych powyżej wysokiego zaplecka ławy. W scenie dominuje przedstawienie św. Anny o nieco zwiększonych proporcjach. Święta w chuście na głowie i z różańcem przypiętym do paska wraz z Marią o długich falujących włosach podtrzymują nagiego Jezusa balansującego pomiędzy ich kolanami. Po prawej siedzi Maria Kleofasowa w wysokim marszczonym czepcu z czwórką synów ubranych w tuniki, z których jeden, stojący na kolanach, bawi się otwartą księgą, pozostali biegają wokół kociołka u stóp matki. Brodaci mężczyźni usytuowani za ławą, powyżej kobiet, widoczni w półpostaci, noszą tuniki na koszulach o szerokich rękawach i kunsztownie kształtowane kapelusze. Marszczone suknie z wąskim gorsetem i dekoltami w karo czy obszycia rękawów dekoracyjnymi taśmami, szerokie rękawy koszul to elementy strojów zgodne z niemiecką modą mieszczańską z początku XVI wieku. Modne stroje, łagodne wizerunki okrągłych twarzy a także poruszone pozy i gesty postaci nadają przedstawieniu charakter rodzajowy. Płaskorzeźba wybrana z łączonych bloków drewna, w dolnej części drążona. Płyta częściowo uszkodzona i popękana; brakuje postaci Marii Salome z dziećmi i mężem, męskich wizerunków powyżej Marii a także jej twarzy oraz czwartego dzieciątka u stóp Marii Salome. Polichromia zachowana szczątkowo.

Rodzina Marii

płaskorzeźba ołtarzowa

mistrz stralsundski

około 1505 — 1515

Muzeum Narodowe w Szczecinie

Tronująca Madonna z Dzieciątkiem - Ujęcie z przodu; Niewielka figura tronującej Marii z dzieciątkiem o zwartej bryle, przytwierdzona do wysokiego zaplecka o geometrycznym zwieńczeniu, polichromowana. Rzeźba w typie Sedes Sapientiae ukazuje frontalnie siedzącą na tronie Marię w sztywnej, wyprostowanej pozie z dzieckiem w wieku chłopięcym usytuowanym bokiem, w pozycji siedzącej, ponad jej lewym kolanem. Długa suknia i płaszcz Marii oraz tunika Jezusa gładko przylegają do ciał postaci tworząc nieznaczne, schematyczne draperie w partii nóg. Między goleniami Marii tkanina układa się w charakterystyczne trójkątne fałdy o ostrych krawędziach. Hieratyczne pozy postaci przełamuje gest dłoni matki przytrzymującej syna oraz prawa ręka chłopca wyciągnięta wysoko i ułożona na piersi matki. Głowa Marii osadzona na sztywnej, szerokiej szyi okryta chustą ułożoną w tylnej partii na kształt welonu sięgającego do ramion. Twarz pociągła, owalna, zastygła w pozbawionym emocji wyrazie. Symetryczna fryzura chłopca z falujących włosów sięga poniżej uszu. Zwieńczenie gładko opracowanego zaplecka tworzy kolisty nimb za głową Marii flankowany trójkątnymi sterczynami oparcia tronu. Rzeźba opracowana jako przyścienna. Brak prawej dłoni Marii. Powierzchniowe ubytki drewna i otwory po drewnojadach. Polichromia zachowana szczątkowo.

Tronująca Madonna z Dzieciątkiem

figura ołtarzowa

warsztat pomorski

około 1300

Muzeum Narodowe w Szczecinie

figura ołtarzowa; Święta Weronika - Ujęcie z przodu; Smukła kobieca figura stojąca frontalnie o wydłużonej sylwetce i drobnej twarzy, polichromowana i złocona. Święta, ubrana w suknię z wysokim stanem, przewiązaną luźno opuszczonym pasem z klamrą oraz w długi płaszcz, trzyma przed sobą chustę z reliefowym wizerunkiem głowy Chrystusa w koronie cierniowej. Niewielką głowę figury otula chusta spływającą na ramiona i marszczona pod szyją podwiką. Twarz, o oczach zapatrzonych w dal i lekko pochylona w lewą stronę, wyraża smutek. Na prawym policzku świętej wydrążona rana cięta. Tył płaski, typowy dla rzeźb przyściennych. Brak prawej dłoni. Wyłamania drewna przy podstawie. Znaczne ubytki polichromii i złoceń.

Święta Weronika

figura ołtarzowa

warsztat szczeciński

około 1520 — 1530

Muzeum Narodowe w Szczecinie

tłok pieczętny - Ujęcie z przodu; Męska figura zakomponowana frontalnie w pozycji stojącej na kształt litery X, z uniesionymi rękami i rozstawionymi nogami. Przedstawia młodego mężczyznę ubranego w długą obszerną tunikę zapinaną na guziki i spiętą w pasie sznurem. Światłocieniowe fałdowania szaty zostały oddane naturalistycznie, zgodnie z układem ciała. Tunika powyżej paska rozchyla się. Podłużna twarz o wyrazistych kościach policzkowych oraz dużych ustach i oczach. Fryzura potraktowana dekoracyjnie. Tworzą ją ciemne, wyraziste spirale półdługich włosów, krótka grzywka i średniej długości broda. Stopy i lewa dłoń nie zachowały się.

Święty Andrzej

figura ołtarzowa

warsztat szczeciński

około 1520

Muzeum Narodowe w Szczecinie

Piękna Madonna z Żarnowa - Ujęcie z przodu; figura ołtarzowa; Kobieca figura stojąca na czworobocznej podstawie w obszernych szatach i koronie, trzymająca przy boku dzieciątko. Sylwetka kobieca zakomponowana w wyraźnym kontrapoście, odchylająca tors do tyłu i w lewo, z twarzą zwróconą w trzech czwartych w prawo ku dzieciątku trzymanym na lewym biodrze. Maria ukazana w wieku młodzieńczym nosi długą suknię i płaszcz, którego poła przerzucona przodem układa się w miękką kolistą, wydatną fałdę. Brzegi płaszcza opadają poniżej uniesionych do przodu dłoni spiętrzonymi dekoracyjnie fałdowaniami. Na głowie nałożona wysoka korona oraz chusta zsuwająca się do tyłu i opadająca miękkimi łukami wokół szyi. Twarz owalna z wysokim czołem i wydatnymi policzkami, o łagodnym wyrazie. Dzieciątko o pulchnych nóżkach siedzi przy biodrze, podtrzymywane lewą dłonią matki. Brakuje prawej dłoni Marii i figury dzieciątka powyżej bioder. Na powierzchni rzeźby widoczne pozostałości polichromii.

Piękna Madonna z Żarnowa

figura ołtarzowa

warsztat zachodniopomorski

około 1430

Muzeum Narodowe w Szczecinie

tłok pieczętny - Ujęcie z przodu; Polichromowana i złocona figura stojącej postaci, zwróconej w trzech czwartych w prawo, przedstawia starszego mężczyznę ubranego w albę z humerałem, skrzyżowaną na piersi stułę przewiązaną paskiem cingulum oraz długą, złoconą kapę z ozdobną bordiurą i frędzlami. Prawa poła płaszcza zawinięta pod prawe ramię układa się z przodu figury po przekątnej, powierzchnią zmarszczoną w kilka fałd o wysokich grzbietach. Szeroką twarz o wysokim czole patrzącą w dal w zamyśleniu otacza gęsta fryzura półdługich włosów i rozłożystej brody. Lewa dłoń świętego unosiona na wysokości piersi, zwrócona jest wnętrzem do widza. Tył rzeźby płaski, charakterystyczny dla rzeźby przyściennej. Nos, prawa dłoń oraz palce lewej – zniszczone. Dekoracja kołeczkowa bordiury kapy zachowana szczątkowo. Podstawa rzeźby uszkodzona.

Święty Piotr

figura ołtarzowa

warsztat szczeciński

1520 — 1530

Muzeum Narodowe w Szczecinie

figura krucyfiksu - ujęcie z przodu; Sylwetka o krępej, geometrycznej budowie ukazana została frontalnie, w układzie symetrycznym, z głową opadającą na prawe ramię. Długie szczupłe ręce o dłoniach zwróconych wnętrzem układają się ukośnie do góry. Wypukły tors o zapadniętym brzuchu oddzielony od partii krągłych ud wąską talią. Biodra okrywa chusta ułożona w poziomy wałek, której końce opadają symetrycznie po bokach. Lekko podkurczone golenie skrzyżowane są prawa nad lewą. Twarz o krótkim zaroście skierowana jest do przodu. Oczy są zamknięte. Na głowie widoczna jest korona cierniowa w formie skręconego z dwóch splotów grubego sznura. Włosy opadają falistym pasmem na tors. Powierzchnia rzeźby jest uszkodzona. Brakuje prawego przedramienia Chrystusa. W koronie widoczne wgłębienia po cierniach, z których zachował się jeden. W dłoni i stopach duże otwory do mocowania na krzyżu.

Chrystus Ukrzyżowany

figura krucyfiksu

warsztat zachodniopomorski

1350 — 1375

Muzeum Narodowe w Szczecinie

antaba w kształcie głowy lwa - ujęcie z przodu; Antabę o centralizującej kompozycji tworzy niemal pełnoplastyczna głowa lwa i ażurowe obramienie z winnej latorośli układającej się w płaszczyźnie tła w osiem medalionów. Gładki pysk o dużych migdałowatych oczach i szeroko otwartej paszczy wypełnionej zębami otaczają dekoracyjne kosmki grzywy o grawerowanej powierzchni. Medaliony wypełniają przedstawienia figuralne. W dolnym znajduje się przedstawienia Ukrzyżowania, w górnym Chrystusa siedzącego na szerokim tronie. Boczne wypełniają prorocy ukazani w półpostaci, którzy trzymają długie szarfy układające się wewnątrz krawędzi medalionów. Przedstawienia usytuowane po przekątnej ukazują symbole ewangelistów: anioła w półpostaci oraz orła, lwa i byka.

Antaba w kształcie głowy lwa

Apengeter, Jan

około 1340 — 1344

Muzeum Narodowe w Szczecinie

płaskorzeźba ołtarzowa - ujęcie z przodu; Płaskorzeźbiona płyta o kształcie stojącego prostokąta przedstawia grupę postaci stłoczonych przy sarkofagu na tle skalistego pejzażu. Centrum obrazu stanowi ciało Chrystusa składane do sarkofagu ustawionego w poprzek na pierwszym planie. Całun z ciałem dźwigają mężczyźni stojący po lewej stronie - Józef z Arymatei i Nikodem, z których jeden stoi przed grobem i ukazany jest tyłem w trzech czwartych. Tors noszący ślady męki podpiera stojąca po prawej stronie za sarkofagiem matka Ukrzyżowanego, czule obejmując jego głowę. Obok stoi jedna z Marii ocierając chustą zapłakaną twarz. Pozostałe postaci ukazane są z tyłu i powyżej. Sugestywne gesty i spojrzenia budują nastrój żałobnej sceny. Szaty modelowane światłocieniowo są obficie złocone.

Złożenie do grobu

płaskorzeźba ołtarzowa

warsztat szczeciński

1510 — 1520

Muzeum Narodowe w Szczecinie

płaskorzeźba ołtarzowa - ujęcie z przodu; Płaskorzeźbiona płyta o kształcie stojącego prostokąta przedstawia scenę figuralną pod krzyżem na tle skalistego pejzażu. Przekątna obrazu biegnącą od lewego górnego narożnika porządkuje pole obrazowe na dwie trójkątne kompozycje. Lewą stronę wypełnia piętrząca się grupa sześciu postaci ukazanych po dwie osoby jedne za drugimi. Na pierwszym planie widoczne jest poziomo ułożone na chuście ciało Chrystusa noszące ślady męki i klęcząca przy nim jego matka - Maria. Obok widoczna jest leżąca na ziemi korona cierniowa. Za nimi stoją Józef z Arymatei trzymający ramię Chrystusa i Jan. Kompozycję wieńczą dwie Marie składające dłonie w geście modlitwy. Szaty postaci są dekoracyjnie marszczone i obficie złocone. Po przeciwnej stronie polichromowanej w barwach ziemi, na tle piętrzących się skał porośniętych darnią, stoi Nikodem. Swą prawą dłonią trzyma wysoką drabinę opartą o pusty krzyż. Pozioma belka krzyża wychodzi poza obręb płyty, stykając się z jej górną krawędzią.

Opłakiwanie

płaskorzeźba ołtarzowa

warsztat szczeciński

1510 — 1520

Muzeum Narodowe w Szczecinie

figura ołtarzowa - ujęcie z przodu; Kobieca figura stojąca frontalnie na wielobocznej podstawie, polichromowana. Przedstawia młodą szczupłą kobietę ubraną w długą suknię o wąskiej talii i obszerny, gęsto marszczony płaszcz zarzucony na jej prawe ramię i luźno przełożony wokół figury do przodu. Podłużną jasną twarz o pełnych rysach okala fryzura gęstych włosów upiętych nisko szerokimi pasmami do tyłu. Na głowie szeroka obręcz korony dekorowana złoconymi guzami. Lewe przedramię figury nie zachowało się.

Święta

figura ołtarzowa

nieznany

1515 — 1520

Muzeum Narodowe w Szczecinie

Tronująca Madonna z Dzieciątkiem - ujęcie z przodu; Maria o drobnej, smukłej sylwetce siedzi frontalnie na tronie o lekko podwyższonych bokach. Dłonią podtrzymuje dziecko ułożone w pozycji siedzącej z lekko podkurczonymi nogami i usytuowane na jej lewym kolanie. Postaci ubrane są w długie tuniki opadające podłużnymi wąskimi fałdami rytmicznie różnicującymi powierzchnię szat. Figura o drążonym odwrociu została opracowana jako przyścienna. Powierzchnia rzeźby jest uszkodzona, zwłaszcza w partii twarzy Marii; nosi liczne ślady po owadach. Głowa Jezusa i prawa ręka Marii nie zachowały się. Pozostałości polichromii widoczne są w zagłębieniach rzeźby.

Tronująca Madonna z Dzieciątkiem

warsztat zachodniopomorski

około 1260

Muzeum Narodowe w Szczecinie

pieta - ujęcie z przodu; Rzeźba o pionowej kompozycji przedstawia dwufigurową grupę: Marię trzymającą martwe ciało Chrystusa. Sylwetka Marii ukazana frontalnie wsparta jest na kamiennym zboczu porośniętym darnią widocznym po bokach i poniżej postaci. Twarz o zaokrąglonych policzkach otacza falująca fryzura długich włosów. Głowę okrywa długi marszczony welon. Obszerny płaszcz nałożony na suknię o długich szerokich rękawach zagina się tworząc głębokie, światłocieniowe fałdowania i szerokie płaszczyzny na krawędziach. Ciało Chrystusa o nieco pomniejszonych proporcjach oddane jest naturalistycznie. Wsparte na kolanie matki osuwa się diagonalnie od jej prawej dłoni podtrzymującej głowę syna, ku lewej nisko opuszczonej i podpierającej tors tuż poniżej ciętej w szeroko rany w boku. Dłońmi oraz wysuniętym do przodu i ustawionym nieco wyżej swym prawym kolanem podtrzymuje osuwające się diagonalnie martwe ciało Chrystusa o pomniejszonych proporcjach.

Pieta

warsztat szczeciński

około 1520

Muzeum Narodowe w Szczecinie

Antaba w kształcie głowy gryfa - Ujęcie z przodu; Antaba w kształcie głowy gryfa z uchwytem w dziobie otoczonej ażurowym obramieniem z przedstawieniem drzewa Jessego. Gryf o wyrazistym wizerunku. Ma długie spiczaste uszy, migdałowate duże oczy i zakrzywiony ostry dziób. Dekoracyjne obramienie o romboidalnym zarysie utworzone jest z winnej latorośli, układającej się w narożach w medaliony. Między medaliony wpisane są liście winorośli i kiście winogron. W dolnym medalionie ukazany jest śpiący Jesse; w bocznych - prorocy Izajasz i Jeremiasz trzymający banderole z napisami. Górny medalion zawiera przedstawienie tronującej Marii z Dzieciątkiem.

Antaba w kształcie głowy gryfa

nieznany

1. ćwierć XIX wieku

Muzeum Narodowe w Szczecinie

krucyfiks kamieński - krzyż - Ujęcie z przodu; Monumentalnych rozmiarów krzyż o profilowanych krawędziach belek. Duży krągły medalion na przecięciu ramion. Górne i boczne ramiona zakończone trójlistnie; dolne - kwadratowym medalionem z wpisanym czteroliściem wypełnionym płaskorzeźbionym wizerunkiem półpostaci z banderolą. Na belce środkowej dwa metalowe haki do zawieszenia figury. W ramionach bocznych i dolnym, na wysokości stóp i dłoni figury, otwory na gwoździe. Krzyż nosi ślady ingerencji i uzupełnień konserwatorskich. Trójlistne zakończenia i górna belka krzyża dodane wtórnie. Dolna belka skrócona ponad czworobocznym medalionem. Czteroliść utworzony z czterech okręgów wpisanych w medalion środkowy zheblowany.

Krucyfiks kamieński - krzyż

warsztat strasburski

około 1300

Muzeum Narodowe w Szczecinie

krucyfiks kamieński - figura - Ujęcie z przodu; Ponadnaturalnych rozmiarów figura Chrystusa Ukrzyżowanego. Smukłe, wyidealizowane ciało o nieco wydłużonych proporcjach ułożone w esowaty kształt. Długie ręce rozłożone szeroko w formie rozciągniętej litery V. Dłonie ułożone płasko, zwrócone wnętrzem, o długich wyprostowanych palcach. Głowa zwieszona nisko przy prawej piersi. Miękko rzeźbiona twarz o zamkniętych oczach, długim nosie i lekko ściągniętych brwiach. Finezyjnie ułożona fryzura falujących włosów. Długi tors o łagodnym zarysie wypukłej klatki piersiowej, wklęsłej jamy brzusznej i kolistego brzucha. Szczupłe nogi skrzyżowane prawa nad lewą. Na biodrach chusta perizonium sięgająca kolan. W dłoniach i w skrzyżowanych stopach otwory na gwoździe. Korpus figury wykonany w jednym kawałku drewna. Ręce mocowane na trzpień w otwory w barkach. Na odwrociu torsu dwa metalowe oczka do zawieszenia figury na krzyżu. Chusta wtórnie skrócona z prawej strony, stopy uzupełnione.

Krucyfiks Kamieński - figura Chrystusa Ukrzyżowanego

warsztat strasburski

około 1300

Muzeum Narodowe w Szczecinie

Pasja Chociwelska - figura łotra

Pasja Chociwelska - figura łotra

mistrz Pasji Chociwelskiej

około 1500

Muzeum Narodowe w Szczecinie

Znaleziono 41 obiektów

Brak wyników

Może Cię również zainteresować:

Dodaj notatkę

Edytuj notatkę

0/500

strona główna

Ustawienia prywatności

Używamy plików cookie, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Plikami cookie możesz zarządzać, zmieniając ustawienia swojej przeglądarki internetowej. Więcej informacji w Polityce prywatności.

Jakiś filtr
Data od:
Era
Wiek:
+
Rok:
+
Data do:
Era
Wiek:
+
Rok:
+